Problemas na distribución das editoras independentes en Vigo

/en , , , , , /por

Consultados varias editoras galegas independentes sobre como enxergan o seu futuro, confesan que a súa primeira preocupación é a de contar cunha distribución que lles permita colocar as súas novidades  nas mesas e escaparates das librarías, que tamén ofrecen libro galego, vender os exemplares necesarios para recuperar o investimento de tiradas reducidas e ter garantías de cobrar por elas.

As editoras saben que se teñen fortuna e nas redes sociais se fala do seu libro, mesmo é recomendado por youtubeiras ou bookinstagrameiras ou aparece no listado dos dez máis vendidos da libraría ou como preferido dun club de lectura, non digamos se obtén un premio, é moi probable que os 200 ou 250 exemplares primeiros, fabricados en impresión dixital se esgotasen tamén nos andeis da distribuidora, que no mellor dos casos tardará un ano en facerlles a liquidación das vendas, previo desconto, claro está, de canto menos o 40 % do prezo de venda ao público.

Para as editoras que carecen do respaldo financeiro dun grupo editorial, as condicións de distribución do libro en galego que lles obrigan a agardar canto menos un ano para recibir os primeiros cartos da súa edición (inversión) son leoninas. Editoras que, se dá por contado, pagaron todas as facturas ocasionadas pola creación editorial e a fabricación da primeira tirada, adiantaron a cantidade acordada coa autoría, o que é seguro de tratarse dunha obra traducida ou contratada cunha axencia, e, como en calquera actividade, pagaron as nóminas e cotizacións do cadro do persoal e os gastos xerais de funcionamento.

Resumindo. Unha editora independente sen moitos cartos na caixa ou sen acreditada solvencia bancaria da súa propiedade para que llos adianten, co modelo actual de distribución do libro galego para un mercado cativo en retroceso, que supón apenas o 7 % das vendas do sector da libraría en Galicia, polo tanto, tendo certo éxito uns poucos centos de exemplares, e contado apenas como outros ingresos de explotación cunhas fraquísimas vendas ás bibliotecas públicas municipais, sendo voluntaristas sabemos que terá un futuro máis que difícil, mais sendo realistas, estarían obrigados ao peche ou a mudanza de actividade.

A edición en galego, un sector diversificado

Tras as expectativas creadas pola lei 17/2006 do libro e da lectura, o sector da edición en Galicia das habituais 40 editoras con actividade, arredor de 30 na Asociación Galega de Editores, pasou na actualidade ás 62 que editan con continuidade e das que 50, arredor do 80 % forman parte da Asociación Galega de Editoras.

Das editoras galegas, apenas 8 teñen hoxe carácter xeralista, sendo 54, o 87 %. as que podemos considerar como «editoras culturais independentes», que adoitan contar cunha estrutura moi reducida, entre dúas a catro profesionais no cadro de persoal. Segundo estimamos, 16 delas, cerca do 30 % dedícanse a edición de lix, porcentaxe que chega ao 38 % no conxunto do sector. Á edición literaria ocupa a 21 destas editoras, o 38 %, que se achega ao 50 % cando contamos a totalidade. Dentro desta especialización literaria, é singular o caso galego que conta con catro editoras (tres delas non asociadas a AGE) que desenvolven catálogos dedicados de forma exclusiva a obras traducidas doutras linguas para o galego.

Interesa coñecer se está diversificación editorial, que enriqueceu o catálogo do libro galego, polo tanto contribuíndo a incrementar o seu interese entre o lectorado, afectou ao mapa da edición galega. E os datos son interesantes. Mentres na edición xeralista o 50 % das editoras están radicadas en Vigo, o 37,5 % na Coruña e o 12,5 en Santiago; no caso da edición cultural independente Vigo apenas chega ao 27 %, Coruña o 15,4 %, Santiago o 30,8 % (a máis elevada); mais hai representación de Pontevedra e Ourense, ambas as dúas con 7,7 %, do Morrazo con 5,8 %. Cifras que poden axudar a comprender a mudanza de calado que se está producindo no sector, onde emerxeron focos consolidados de edición en Ourense e no Morrazo.

 Crise do Consorcio Editorial Galego

O 80 % das que vimos chamando editoras independentes teñen contratado o servizo de distribución en librarías co Consorcio Editorial Galego (CEG), empresa creada en 2003 por Baía Edicións, que ten o seu almacén en Redondela. CEG que distribúe fondos bibliográficos en galego de até dúas centas entidades, que chega à totalidade da rede libreira galega, que conforman un catálogo que ao longo destas dúas décadas se aproxima as dez mil referencias.

A crise de liquidez do CEG, cunha débeda estimada entre os trescentos mil e medio millón de euros coa maior parte destas editoras independentes, a pesar de que sería unha cantidade asumible en calquera outro sector estratéxico, como é o libro, ameaza coa viabilidades do tecido editorial independente. E máis alá da solución á que chegue o CEG cos seus acredores, esta crise expresa a do conxunto da cadea do libro en Galicia, un ecosistema que ten grandes dificultades para asumir as mudanzas do modelo de mediación cultural actual como a carencia de políticas públicas de edición e lingua. Pode hipotecarse o futuro da edición en galego por medio millón de euros? Non hai posibilidade de rescatar o libro galego neste trance? Suxiro unha xuntanza informal dos membros da cadea do libro (editoras, distribuidoras, librarías, autorías, artes gráficas…) para reiniciar os traballos dunha mesa do libro e da lectura.

Publicado en Nós diario: 25/08/2026

Lustres e Lorca paseados

/en , , , , , , , , , , /por

Dedico o artigo da semana en Faro de Vigo a lembrar os asasinatos de Federico García Lorca e Manuel Lustres Rivas:

Hai hoxe 94 anos que Manuel Lustres Rivas e Federico García Lorca se abrazaron no parque das Cabañas de Vigo, un fito no seu destino, cando o andaluz acababa de chegar de Nova York e o galego como director de Hoja del lunes facía campaña a prol da xubilación dos xornalistas. Un encontro que se produciu o 25 de agosto de 1932, pouco antes das sete e media da tarde, hora na que comezou a función de La Barraca, a compañía teatral universitaria dirixida por Federico, que puxo en escena tres entremeses de Cervantes, diante dun público vigués moi numeroso. A representación sería cualificada por Faro de Vigo como «marabillosa» e abeizoada por un artigo de Lustres, «Estudiantina de generación en generación», na súa sección de «Actualidades viguesas», a máis lida do xornal.

Daquela segunda visita a Vigo de Federico –aos dezaseis anos viaxara a Galicia como estudante da Universidade de Granada– consérvanse as imaxes do poeta paseando pola viguesa rúa Príncipe, acompañado do elenco da compañía, filmadas por un dos seus membros, Gonzalo Menéndez-Pidal. Un serán memorable no parque de lecer de Peniche, que o segundo conde de Torrecedeira abrira con gran éxito no comezo dos anos vinte, bonito merendeiro popular con pista de baile e palco para orquestras, utilizado para combates ou representacións teatrais, como foi neste caso.

Lembrando aquel encontro en Peniche entre Lustres e Lorca, Ceferino de Blas atopa similitudes entre as súas vidas e o seu tráxico final, sobre todo polo entusiasmo compartido pola cultura naqueles anos da República. Da man das Misións Pedagóxicas, un Federico pletórico percorreu España de forma incansable cos mozos de La Barraca coa intención de levar o teatro clásico español ás prazas dos pobos para goce de maiores e cativos.

Nacido en Ribeira en 1888, Manuel Lustres Rivas foi unha das maiores figuras do xornalismo galego de hai un século. Vinculado moi cedo con Vigo, onde casou con Emilia Fernández, comezou a escribir no Faro de Vigo en 1909, colaborou co semanario Vigo marítimo (1911), dirixiu o primeiro semanario e logo diario Heraldo de Vigo (1912), antes de marchar a Madrid en 1913 onde foi redactor de España Nueva. Volveu a Vigo para dirixir o semanario La Crónica (1915) e, despois doutra estancia madrileña, se radicou en Vigo en 1917 como redactor xefe de La Concordia, colaborando con El Sol e co semanario vigués La Ráfaga. No diario Galicia (1922) foi a man dereita do director Valentín Paz Andrade, onde escribiu algúns dos seus máis interesantes artigos. Tras unha experiencia dun ano en Buenos Aires traballando nunha consignataria, onde colaborou coa revista Céltiga, volveu en 1925 para incorporase á redacción de Faro de Vigo até as vésperas da súa morte e colaborar de forma intermitente en Vida Gallega.

Autor de centos de páxinas sobre Vigo, Lustres teimaba en que «Vigo debía contribuír eficazmente a que os aluvións cos que se formou o seu corpo urbano, se sedimentasen para que a alma cívica nacese». O. 31 de outubro de 1928 publicou un dos cantos máis aguzados sobre Vigo: «O galeguismo vigués non rifou nunca co sentido deportivo británico, nin co método filosófico alemán, nin coa modalidade práctica catalá. Fixo seu o fútbol importado polos oficiais do Cable Inglés e bautizou o seu equipo representativo co nome de Celta. Aprendeu dos cataláns a salgar as sardiñas, e os netos dos salgadeiros, chegados de Massnou, de san Feliu, de Mataró son vigueses con apelido catalán…»

Tras o 18 de xullo, Lorca e Lustres foron detidos decontado polos facciosos. Federico na tarde do 16 de agosto na casa (que cría segura) das irmás do seu amigo o poeta Manuel Rosales, todos membros de Falanxe, da que saíu en pixama conducido por Ramón Ruiz Alonso, que fora deputado da CEDA. Lustres foino na súa casa da rúa Luis Taboada de Vigo, hai outra versión que afirma que na propia redacción de Faro de Vigo, semanas antes do 27 de agosto de 1936, data na que causou baixa en Faro de Vigo. Preso no frontón de María Berdiales, habilitado como cárcere, antes de que fora trasladado ao campo de concentración da illa de san Simón, Lustres recibía a visita diaria da súa dona que o informaba do que ía sucedendo, como a noticia que o 22 de setembro leu en Faro de Vigo do asasinato de Lorca.

Ambos os dous foron paseados. Federico con 38 anos, segundo diversos investigadores, entre o día 17 ao 19 de agosto, hai noventa anos, nun lugar aínda non aclarado, entre os termos municipais de Viznar e Alfacor. Manuel con 48 anos e 32 activo no xornalismo, sería dos presos da illa de san Simón paseados, que como Víctor Fraiz Castellanos (19 anos), Vicente Bautista García (44 anos) e outros seis máis, apareceron o 10 de novembro no alto da Concheira de Redondela. Afinidades de Federico e Manuel que hoxe nos conmoven e merecen honra, gratitudes e respecto.

A ollada literaria á traxedia do Pitanxo

/en , , , , , , , , , /por

Dedico o artigo da semana en Faro de Vigo a traxedia do Pitanxo vista dende a ollada literaria da novela El balanceo del Alakran de Eduardo Fernán-López:

«Un pesqueiro pertencente a unha armadora galega naufragou a 250 millas da illa de Terranova en augas NAFO cando participaba na marea do fletán negro. A bordo da embarcación de 50 metros de eslora, construída nun dos estaleiros da ría, traballaban 24 tripulantes, dos que apenas tres foron rescatados con vida en estado de shock hipotérmico polos servizos de salvamento canadianos e varios buques galegos que acudiron ao mayday, recuperaron nove cadáveres e continúan a busca dos doce desaparecidos. O buque navegaba sobre ondas de até dez metros de altura e ventos de máis de setenta nós, sen que a armadora ofrecese un comunicado sobre o sucedido nunha das maiores traxedias da flota galega».

Eis o texto dunha noticia de axencia á que poñéndolle nomes propios e datas correspondería co naufraxio de 15 de febreiro de 2022 do Villa de Pitanxo, o buque de Pesquerías Nores de Marín, construído en 2004 nos estaleiros MCíes, que tras tres anos de investigación e a mobilización teimosa dos familiares das vítimas se xulga este mes na Audiencia Nacional, onde son acusados o capitán e os dous armadores de 21 homicidios por imprudencia grave e dereitos contra os traballadores.

Relato da traxedia reconstruído en crónicas de investigación pola xornalista Lara Graña de Faro de Vigo, que polo seu detalle, composición e vontade de estilo, como pola procura paciente da verdade do sucedido merecerían ser reunidas nun libro. Crónicas que dende as informacións de outubro de 2022 desvelaron graves deficiencias nunha embarcación que nunca debeu saír de porto por ter prohibido faenar onde se fundiu, unha zona de formación de xeos, como polas condicións de traballo e de seguridade precarias dunha tripulación sometida a xornadas de vinte e horas, entre outras carencias.

Porén, este texto inicial serve tamén para presentar un achegamento dende a ficción ao naufraxio do Villa de Pitanxo realizado por Eduardo Fernán-López na excelente novela El balanceo del Alacrán (Destino 2025). Un thriller no que son imaxinadas tanto as situacións creadas como o carácter dos responsables do naufraxio en augas canadianas do Alacrán, na ficción propiedade do conglomerado empresarial Barros. Movéndose polo Vigo actual de Caballero, o inspector Tristán Negreira, de inequívoca afouteza celtista, e a subinspectora Virginia Almeida, membros do Grupo de Homicidios da comisaría de policía de Vigo, investigan un crime dobre, do que son vítimas o presidente da armadora do Alacrán e a súa filla única cando o visitaba de forma ocasional a casa de Coruxo.

Certo que El balanceo del Alacrán non afonda na investigación do naufraxio do Villa de Pitanxo, mais constitúe unha denuncia esclarecedora das duras condicións de traballo da flota viguesa de longo alcance como alerta sobre os intereses non sempre lexítimos dunha parte do empresariado da pesca que se considera intocable.

El balanceo del Alacrán incorporase ao catálogo do Vigo literario, entre aquelas novelas recentes mellor conseguidas do «Vigo noir», fose polo conseguido deseño do protagonista, o empático e namoradeiro inspector Cabaleiro, pola complexidade dun argumento con numerosas subtramas, sen menoscabo dalgúns tributos literarios, como o de saber que o amado Leo Caldas continúa tomando as xoubas espetadas que agora prepara Poldo no Elixio.

Xaora, tamén é valiosa a incorporación ao Vigo literario do escritor Eduardo Fernán-López, nacido en Villalpando, Zamora, e vigués dende hai unha década, de quen coñeciamos o seu debut no xénero negro con La dentellada (Titanium, 2021), coa que obtivo unha excelente acollida. Novela protagonizada polo inspector de policía vigués Martín Brétema que trasladado a Zamora, cando comeza unha relación sentimental cunha xornalista de La opinión de Zamora, terá que investigar o asasinato dunha rapaza no marco da protesta que reclama a conservación da histórica Panificadora de Villalpando. Unha cara descoñecida do Vigo literario, a exportación de personaxes a outras localizacións.

Coñeciamos a Eduardo Fernán-López polas súas excelentes crónicas en Zenda, sobre a experiencia da utópica da cidade dos muchachos de Ourense, animada polo padre Silva, ou sobre a peripecia do empresario ourensán da automoción Eduardo Barreiros. Textos documentais que, como as súas dúas novelas policiais viguesas, engaiolan pola súa escrita coidada e polo seu corrosivo e atractivo solimán temático.

Recomendo esta sorprendente novela viguesa que imaxino terá continuidade decontado como serie policial. Como parabenizo os textos da xornalista Lara Graña en Faro de Vigo sobre a traxedia do Villa de Pintaxo, que foron claves para que as vinte unha familias das vítimas tivesen a busca, a verdade, a xustiza e a dignidade que veñen reclamando dende hai catro anos.

Asociación Cultural de Vigo

/en , , , , , , , , , , , , , /por

Dedico o artigo semanal de Faro de Vigo a lembrar a Asociación Cultural de Vigo, cando se fan sesenta anos da súa constitución:

Nunha cidade esquecediza como é Vigo, o sesenta aniversario da constitución da Asociación Cultural de Vigo (ACV) pasou totalmente desapercibido. Unha entidade esencial na estratexia da oposición da esquerda nacionalista ao franquismo en Vigo dende 1966 a 1980, polo tanto do Tardofranquismo de Manuel Fraga á Reforma Política de Adolfo Suárez, que aproveitou a marxe de liberdade aberta pola Lei 191/1964 de Asociacións. Legalizada o 29 de decembro de 1965, probablemente grazas a que foi da man dun grupo de avogados sen sospeita e dun amplo grupo de fundadores vinculados á Caja de Ahorros Municipal de Vigo, como o inesquecible Xoán Bernárdez Vilar, comezou a súa actividade cultural combativa no local de López de Neira en febreiro de 1966. Foi o enxeñeiro de Citroën Camilo Nogueira Román o seu presidente durante os tres primeiros anos, ao que sucedeu o avogado Alfonso Álvarez Gándara, o profesor Xosé Luís Méndez Ferrín e os avogados Xosé Luís Franco Grande e Nemexio Barxa, que dotaron a ACV do necesario dinamismo e continuidade durante unha década.

Foi espallar o uso social da lingua galega o primeiro obxectivo e sinal de identidade da ACV. Nos seus primeiro meses de actividade, a instancias tamén da Asociación Cultural O Galo, creada en Santiago (1961), e a do Facho da Coruña (1963), organizou un ciclo de conferencias sobre «a problemática do galego», iniciado o 19 de xuño coa intervención de Franco Grande sobre «A fixación do galego», coa intención de que lingüistas e escritores establecesen os criterios ortográficos e lingüísticos que serían utilizados nos cursos de galego que as tres asociacións comezaron a organizar. Contribuíron ao prestixio social do galego as súas conferencias no salón do Círculo Mercantil de Príncipe sobre temas económicos, políticos e culturais a cargo das figuras galeguistas. Ademais, a ACV, en colaboración coa coruñesa o Facho defendeu a primeira iniciativa a favor do uso do galego na escola, na que se utilizaron adhesivos colocados nas lúas traseiras dos coches cos lemas «Falemos galego» e «Galego na escola», saídos do prelo da Serigrafía Galega que Álvaro Álvarez Blázquez tiña na viguesa rúa Falperra. Tamén foi moi salientable a iniciativa da ACV de manter o programa radiofónico semanal «Raíz e tempo» conducido pola escritora Xohana Torres en La Voz de Vigo, o primeiro de radio en galego emitido en Galicia tras a guerra civil.

Camilo Nogueira lembra que o local de López de Neira foi lugar de reunión para todos, onde eran frecuentes os rexistros da policía, as chamadas aos directivos para declarar en comisaría como as multas polas súas actividades. A ACV non foi allea ao desenvolvemento das organizacións políticas e sindicais de entón, fose da hai pouco creada UPG, que tomaba impulso, do grupo Galicia Socialista, do PSG como do PCG e das organizacións sindicais de CC.OO. e USO. Xosé González Martínez, que traballou na sede da ACV e incorporou a un grupo de mozos da Asociación Cultural o Castro, formados polo Padre Seixas, considera que a ACV tivo unha praxe transversal da que saíron iniciativas dirixidas a toda a sociedade viguesa. Aquela pluralidade asociativa permitiu que «as experiencias cursadas no seu local fosen novidosas e capaces de artellar un discurso galeguizador», que explica que a folga de 1972 estivese tinguida de ideoloxía nacionalista.

Entre estas experiencias sociocomunitarias, Xosé González, bo coñecedor da historia íntima da ACV, cita a creación da primeira cooperativa de consumo de Galicia (COGALCO), que chegou a contar con varios milleiros de socios e varios centros de distribución de alimentos, entre eles un de tres andares en Travesas, constituíndo unha moi interesante experiencia de economía social. Como arriscada e novidosa foi a organización o 20 de decembro de 1970 do «Festival da Nova Cantiga Ibérica» no vigués pavillón do Carme, presentado por María Xosé Queizán, contando coa participación da Coral Universitaria de Coímbra, Luis Cilía, Paco Ibáñez e Voces Ceibes, que coincidía coa celebración do Consello de Guerra de Burgos e do secuestro do cónsul alemán pro ETA. Como lembra Xosé González que a noite anterior ao Primeiro de maio de 1971 a Brigada Política e Social rebentou a porta do local de López de Neira, ademais da doutras entidades relacionadas coa ACV, como a Fundación Penzol, a Alianza Francesa ou a imprenta Numen de Luis Noia en Velázque Moreno.

Non hai dúbida ningunha de que a ACV polo seu dinamismo e pluralidade foi un centro de formación política e cultural para toda unha xeración da esquerda galeguista e nacionalista viguesa. Unha experiencia de asociacionismo importante, aínda que pouco coñecida como merecen os seus protagonistas, como Nogueira e Ferrín, para os que reclamamos unha vez máis sexan distinguidos coas honras da cidade.

Un plan do galego para Rueda

/en , , , , , , , /por

Cando Alfonso Rueda encargou ao dezao José López a Consellaría de Cultura, Lingua e Xuventude sabía moi ben o que quería. Desactivar o conflito do galego e diluílo nun preparado desaborido para Feijoo e Tellado nos seus faladoiros madrileños. Con todo, Rueda, participante nas mobilizacións de imposición do galego de febreiro de 2009, pretendía que o seu goberno mantivese liña por liña o decreto 79/2010 de Plurilingüismo e ofrecese ao mesmo tempo «un pacto pola lingua», a semellanza do consenso histórico que se conseguira en 2004 no derradeiro dos gobernos de Fraga. En definitiva, unha cuadratura do círculo de cuxo inevitable fracaso se culpabilizaría á oposición, sobre todo ao BNG, e as organizacións galeguistas, como a Mesa pola Normalización Lingüística, ás que chama extremistas e promotoras da imposición do galego e das políticas de inmersión lingüística.

E dito e feito. José López con disciplina castrense e a colaboración do seu grupo de expertos conseguiu presentar un amplo documento de 388 páxinas e 700 medidas, nun acto multitudinario na Cidade da Cultura de formato electoral, na que sen a presenza de Rueda nin de Román Rodríguez, o estradense ofreceu a oposición e as institucións –Consello da Cultura Galega e academias– o «pacto pola lingua» que Rueda lle solicitara. Presentado como proposta de actualización do PXNLG de 2004, o documento recolle unha proposta de política lingüística embarullada e inoperativa, mais ben unha relación de boas intencións e propostas que se veñen xa ensaiando, mais sen calquera tipo de compromiso, sexa de calendario, de orzamento ou da súa valoración económica, así como das modificacións legais posibles, coa excepción da aprobación dunha Lei da lingua de contidos imprecisos. En definitiva, as cousas quedarían coma están e nalgúns casos aínda quedarían peor, mais sen esas molestas «arestas identitarias» que puidesen comprometer ao temesiño Feijoo. Todo un éxito do conselleiro José López, chegado a San Caetano con fama de bo xestor e negociador, mais de quen descoñecemos acordo relevante ningún no seu departamento.

O máis útil do documento son as vinte páxinas nas que se diagnostica o estado da lingua actualizado a 2023, como as mudanzas das dúas últimas décadas, incluídas as provocadas pola hibridación dixital, o impacto das redes sociais e da propia Intelixencia Artificial. Entre os datos novidosos chama a atención que en 2003 o 18 % dos nenos e nenas entre 5 e 14 anos tiñan dificultade para expresarse en galego, mentres en 2023 son o 40 %. Como é de salientar que en 2003 fosen falantes habituais neste treito de idade o 40,3 %, mentres que en 2023 apenas sexan 16,2 %. Como contundente é nesta idade que o incremento de castelán falantes habituais chegase ao 83,8 %, cifra dramática no proceso de substitución lingüística.

O máis atrevido do texto é que apenas se cite dúas veces o decreto 79/2010 do Plurilingüismo, a cerna de calquera acordo transversal entre partidos e organizacións sindicais e socioeducativas. Como é significativo que o tema educativo sexa considerado como un sector máis, quizais por resultar incómodo para os expertos chamados, incapaces en todo o documento de abordar o debate sobre un modelo de educación lingüística garante da dobre competencia ao remate da escolarización obrigatoria; cuestión chave, desaparecida do documento, unha ausencia gravísima e de moi dubidosa legalidade. Como tamén o é a redacción do primeiro obxectivo educativo: «Harmonizar, na medida do posible (a negriña é nosa), o marco normativo sobre o uso escolar das linguas ás indicacións do CELRM e aos principios do plurilingüismo inclusivo que a inspiran». Ou desoutra referida á Educación Infantil na que se pecha a posibilidade da inmersión lingüística e de seguir o prescrito pola Carta das Linguas (CELRM): «garantir un contacto temperán equilibrado e positivo co galego e o castelán na educación infantil, favorecendo a valoración e o uso de ambas as dúas linguas». Unha volta de porca para volver pola porta de atrás a vella doutrina do «bilingüismo harmónico».

Entre o novidoso do texto, atopamos o concepto de PLE (Planificación Lingüística Escolar), que engadiría autonomía aos centros, como positivo sería a recuperación do nome dos «Equipos de Normalización Lingüística». Outrosí sucede coas apelacións ao aproveitamento do neofalantismo xuvenil e a utilización como vehicular das actividades extraescolares. Por desgraza, no documento non se utiliza o moderno concepto de lectura, como práctica social de acceso á información e de gozo da creación literaria.

Pobre balance do apartado educativo dun plan nacido mais como unha estratexia de enredo político en período preelectoral que como ferramenta para acadar un novo acordo social sobre o modelo de educación lingüística. Calquera debate sobre este documento, pasa pola derrogación do Decreto 79/2010 e o recoñecemento do dano causado pola súa implantación e ausencia de avaliación anual.

Publicado en Nós diario 28-07-2026

Gorgorito e o Vigo Ye-Ye

/en , , , , , , , , , , , , /por

Ao fío da publicación do libro Vigo naqueles tempos. 1967 (IEV 2026) de Xoán Carlos Abad Galego, lembro en Faro de Vigo as funcións de Gorgorito no palco de Castrelos, que forman parte da memoria da infancia nosa:

Os adolescentes vigueses da Xeración do Polycommander, antes fomos crianzas de Gorgorito, que cada verán visitaba o palco de Castrelos. Presentaba este espectáculo de monicreques de fío e variña a compañía «Maese Villarejo» de Juan Antonio Díaz Gómez de la Serna, curmá do autor das greguerías, membro da Fronte de Juventudes e creador en 1940 do boneco «Juanín» e, dous anos despois, de «Gorgorito». Visitaba a nosa cidade dende 1955, cando montaron a súa función por vez primeira nas Avenidas e despois na Alameda, para nos sesenta converterse xa no espectáculo infantil dos «Festivais de España» no gran auditorio o aire libre de Castrelos.

O personaxe do afouto Gorgorito tiña un éxito tremendo, sobre todo pola súa capacidade para xogar co público nas súas leas continuas coa «Bruxa Ciriaca» ou co «Ogro Dentes Longos», os seus antagonistas, a maior parte das veces para defender a «Rosalinda», amiga do protagonista. Lembro que antes de aparecer en escena, xa se escoitaba aquela cantarea gorgoritiana do «parabá, parabá, parabá…», previa ao apoteótico recibimento do público vigués a aquel desfacedor de agravios, personaxe quixotesco que defendía aos bos, a pesar de que o facía a base de xarope de cachaporra, a esencia da resolución dos conflitos teatrais que cada temporada recreaba un argumento diferente, mais cunha estratexia narrativa idéntica.

O máis celebrado de Gorgorito era como a participación do público resultaba decisiva para o éxito do heroe, xa que os espectadores coas súas indicacións conseguían que, despois de moitas voltas, das que a bruxa Ciriaca sempre conseguía escapar, mais que finalmente a pillara e lle dera unha boa malleira de fungueirazos, aplaudidos co maior entusiasmo polo público infantil. Función que pechaban Gorgorito e Rosalinda cantando o inesquecible «Te, chocolate e café». Un espectáculo de monicreques que cos ollos de hoxe é reprobable, tanto polo cheiro machista e pola resolución violenta dos conflitos como pola polarización entre bos e malos, resolta a paos e máis paos. Con todo, son dos que cre que entón as funcións de Gorgorito tiñan o mérito de ofrecer unha narración teatralizada, utilizando o recurso orixinal das marionetas coa intención de disuadir aos malvados que se aproveitan dos máis vulnerables. Xaora, seis décadas despois, o éxito de Gorgorito radicaba no protagonismo do público, que coñecía tanto as palabras máxicas para desfacer os feitizos de Ciriaca como as instrucións para facer tolear ao propio Gorgorito, ás veces tan boíño coma un pouco paspán.

A lembranza de Gorgorito fíxoa con grande detalle e emoción Xaime Fandiño nestas páxinas de Faro de Vigo, recollida logo no seu libro memorialístico La acera volada. Agora, acaba de aparecer un novo Gorgorito, o presentado polo historiador Xoán Carlos Abad Gallego no seu extraordinario 1967 (Instituto de Estudios Vigueses 2026). Libro memorable, que desvela a vida máis íntima da cidade de Vigo ao longo do ano 1967; unha condensación emotiva de historias que depositan memoria cidadá, desvelada en base a trinta e cinco crónicas xornalísticas, a maior parte delas publicadas en Faro de Vigo, como tamén en La Noche e El Pueblo Gallego. Outro xeito moi orixinal de divulgar a historia da cidade, de indagar no seu ADN, contextualizando os textos da prensa con outros de síntese documental e un apartado gráfico artellado por imaxes de IA creadas tamén por un autor que sorprende con cada novo libro que incorpora ao seu amplísimo catálogo do Instituto de Estudios Vigueses, entidade da que é fundador e da que foi presidente durante catorce anos.

A crónica do «Triunfo de Gorgorito en Vigo», recuperada por Xoán Carlos Abad do Faro do 20 de xullo, forma parte do destacado daquel Sesenta e sete no que co beneplácito de Portanet se derrubou o edificio Rubira de Jenaro de la Fuente. Celebrouse o 7 de xullo o concerto Ye-Yé no estadio de Balaídos, pechado polos Pekenikes, o prato forte dunha convocatoria de sons eléctricos que xuntou a mocidade de ambos os sexos que, como conta Faro, «se puxeron a ton coa ocasión, vestindo as roupas máis modernas do seu vestiario». Crónica daquel Vigo Ye-Yé, no que as modernas cafetarías viguesas comezaban a servir pratos combinados e gin-tonic e a Asociación Cultural de Vigo, presidida por Camilo Nogueira, celebrou o 17 de maio dedicado a Curros Enríquez. Mais non se esquecen no libro as graves inundacións e a marea do século, a traxedia do bou Denís, o accidente na canteira das Roteas ou o triste desaloxo do histórico barrio do Areal… Crónicas que o autor vai enguedellando coma se de cereixas se tratase para ofrecer un dos libros máis emotivos, hipnóticos e atractivos da bibliografía viguesa de sempre. Imprescindible para as bibliotecas dos boomers (ou se prefiren Ye-Yés) vigueses.

Vigo líder de Galicia

/en , , , , , , , , /por

Dedico o artigo da semana en Faro de Vigo ao Día Nacional de Galicia:

A Camilo Nogueira e X.L. Méndez Ferrín

Se algo lamento da actual gobernanza municipal viguesa é o escaso entusiasmo co autogoberno galego, en detrimento da confianza non sempre xustificada co goberno amigo da coalición PSOE e Sumar. Unha práctica inverosímil que decote actúa coma se non existisen as institucións autonómicas creadas en 1981, en boa medida pola reclamación viguesa mobilizada de forma grandiosa na mañá do 4 de decembro de 1977 por un Estatuto pleno e unha Autonomía de primeiro nivel. Reclamación que corenta anos despois corroborara o apoio do 75 % do censo daquel referendo do Estatuto de Galicia votado o 28 de xuño de 1936, polo que accedemos á condición de nacionalidade histórica na Constitución.

Comportamento do goberno municipal vigués ao que non é allea a estratexia de polarización asimétrica coa que desafía a Xunta de Galicia, coa que intercambia reproches mutuos tanto sobre temas relevantes como outros propios dunha exhibición de esgrima. Mentres que para o concello de Vigo todos os males e carencias da cidade son responsabilidade de Rueda, para a Xunta de Galicia estas calamidades son atribuíbles só ao mal goberno de Caballero. Estratexia comunicativa que o concello vigués estende as súas relacións coa deputación provincial, coa que mantén polémicas tan pouco substanciosas como a recente da colocación dunha pantalla na praza da Estrela para ver a selección acompañado no centro de Vigo.

Con semellante estratexia de polarización, como corresponde aos tempos trumpianos que vivimos, mais que polo momento con prognósticos electorais moi favorables para a alcaldía, a axenda política viguesa acumula un atraso preocupante que vai en prexuízo da cidadanía. Queda na gabeta sine die a posta en marcha do transporte metropolitano, o que constitúe unha discriminación inxusta coa poboación da área funcional de Vigo. Non se fala da ampliación imprescindible do Hospital Álvaro Cunqueiro, cando vai apenas unha década da súa inauguración, como da rede de atención primaria. A Saída Sur ferroviaria e o servizo de tren de proximidade sofren un novo parón. O encoro de Eiras precisa de obras que eviten un problema grave de abastecemento. O aeroporto de Peinador precisa de rotas internacionais, se pretende evitar quedar reducido a dúas liñas como hai sete décadas…Apenas hai o acordo interinstitucional coa reforma da grada de gol en Balaídos, coma se fose o primeiro problema da cidade.

O pobrísimo balance da Xunta de Galicia en Vigo desvaloriza a entidade da Autonomía polo mal goberno de Rueda, que sendo difícil, empeora aos de Feijoo, sobre todo na calidade dos servizos públicos. Como tampouco presenta moito mellor balance a Deputación Provincial, que aparece máis como unha axencia de espectáculos e actividades culturais que como administración local prestadora de obras e servizos básicos. E uns e outros, nesta absurda carreira en dirección a ningures, pretenden afastarse de calquera sospeita de galeguismo, co emprego sistemático do castelán como a lingua vehicular de todas as rodas de prensa, evitando amosar o mínimo orgullo polas institucións e símbolos da Autonomía, asociadas co BNG, coma se do demo se tratase e onde quedamos clasificados todos os vigueses galeguistas, considerados, se fose necesario, como xente de pouco fiar. E así de desfeitiño está o Vigo entrañable de hai case cinco décadas para o que o socialista Manuel Soto coseu unha enorme bandeira galega para que sacasen os xogadores do Celta en Balaídos reclamando que o seu país fose país. Ou aqueloutro, máis recente, o Vigo de Carlos Príncipe das recepcións do Día Nacional de Galicia onde todos os partidos, sindicatos, asociacións e entidades tiñan a súa cadeira no xardín inglés de Castrelos para celebrar xuntos a nosa galeguidade.

Foi o mestre Ferrín quen escribiu que Vigo posuía o ADN de todas as galicias posibles, a cidade en bisbarra, simbiótica, industrial, atlántica, fervedoiro cultural, factoría artística, porto cosmopolita, orgullosa da lingua galega e da súa fala característica que mira sempre ao horizonte, máis alá das Illas Cíes, na súa fronteira co alén. Vaia como exemplo da galeguidade viguesa que o arquitecto Antonio Palacios cando deseñou o seu plan de reforma interior e ensanche (1932) reservou no cume do Castro a construción do Pazo Rexional, sede das institucións da futura autonomía republicana. Vigo estaba entón disposta a liderar o proxecto do autogoberno galego como a Barcelona Atlántica que se desenvolvía.

Vigo precisa reconciliarse co país e volver a recuperar o liderado político que lle corresponde por dinamismo demográfico, capacidade económica, de innovación e formación. Vigo precisa de Galicia e das súas institucións, mais aínda cando asoman tempos difíciles onde será necesario defendelas das poutadas que suporían os gobernos coa extrema dereita, se non os evitamos, tamén en Vigo e Galicia.

Isaac Fraga, unha vida para o cine

/en , , , , , , , , , /por

Dedico o artigo da semana en Faro de Vigo ao libro de Pilar López Vidal sobre a figura de Isaac Fraga:

As figuras do cine vigués do século XX son mellor recoñecidas. Velaí a biografía de José Gil Gil –publicada no libro de Manuel González Nos anos encantados de agosto (Galaxia 2022)– o fotógrafo de Rubiós, creador de Galicia Cinegráfica (1923), autor de Miss Leyda (1916), a primeira curta galega de ficción, e da nosa «saída de traballadoras da fábrica» (1928, La Artística e Talleres Alonarti). Eis a biografía de José Antonio Durán de Cesáreo González, propietario Suevia films, produtora en cuxa imaxe ondeaba a bandeira viguesa sobre a ría. Velaí os artigos recentes reivindicando a figura do distribuidor Emilio Baños Santos, do que se di comezou a súa carreira nos cines Royalty e Rosalía de Castro vendendo caramelos e despois se iniciaría como axudante de cabina no Tamberlick. Sen esquecer os libros de Xoán Acuña (1999) e Francisco Rozados (2003) sobre Chano Piñeiro, pioneiro do cine galego, director de Sempre Xonxa (1989).

Sen embargo, faltaba na bibliografía viguesa unha biografía protagonizada por Isaac Fraga Penedo, o exhibidor que contou en Vigo con dez pantallas de proxección. Baleiro pechado pola aparición recente do libro Isaac Fraga. Una vida dedicada al espectáculo (Instituto de Estudios Vigueses 2026) do que é autora María Pilar López Vidal. Coidado retrato vital e profesional deste empresario do Carballiño (1888), que emigrou adolescente a Buenos Aires, cidade da que regresou en 1906 para dende entón e durante cinco décadas facer da exhibición de cine e da produción teatral a súa forma de vida. Actividades iniciadas como exhibidor ambulante de películas mudas que presentaba en festas, romarías e feiras dos arredores de Compostela e da súa vila natal, acompañado por Constante Fernández Pasín, o seu primeiro empregado e persoa de confianza, que se ocupaba das tarefas de proxección.

Actividades ambulantes que a partir de 1909, coincidindo coa Exposición Rexional Galega, mudou pola apertura das primeiras salas estables en Compostela, o Gran Cine Fraga do paseo da Ferradura ou o Teatro Principal, onde mesturaba a oferta teatral coa proxección das estreas das curtas da compañía Pathé Freres ou de exclusivas para Galicia de longas de ficción como Quo vadis? ou Los últimos días de Pompeya, nos que adoitaba participar unha persoa que explicaba o argumento. Foi en Compostela onde casou con Mercedes Framil e cando comezou a desenvolver a súa rede de salas estables, primeiro en Galicia, despois en Madrid, Valladolid, Bilbao, Xixón, León, Zamora, entre outras cidades. Fraga entendeu o impacto social do cinema e dos espectáculos de variedades, entre 1920 e 1940, como da importancia dunha publicidade gráfica de calidade, que encargou a Camilo Díaz Baliño, como dunha publicación, a Revista Fraga que se distribuía en todos os cines da empresa.

A autora, con bo criterio, detense na relación de Isaac Fraga con Vigo, onde competiu no interese do público coas salas do empresario Méndez Laserna. En concreto, en 1917 encargouse do Ideal Cinema da Alameda, en 1918 do Odeón de Urzaiz e en 1921 do Teatro Circo, chamado logo Tamberlick, onde chegaría o cine sonoro o 14 de marzo de 1930. Pertenceron a empresa Fraga, tamén, nalgún momento, o García Barbón, o Rosalía de Castro, o Capitol (1942, logo Cinema Radio) de María Berdiales, o Casablanca (1949, logo Ronsel), o Vigo (1961) da rúa López de Neira e o Plata (1968) de Urzaiz 81. E, naturalmente, do Teatro Cine Fraga, a alfaia das salas, concibido como auténtico centro cultural, con teatro e cine de 1.758 localidades, sala de festas no soto, sala Velázquez dedicada na primeira planta a exposicións de pintura, ademais de taberna e cafetaría. Salas todas que constitúen o espazo principal dos soños e da educación cinéfila de varias xeracións viguesas.

A magnífico biografía de Pilar López Vidal aparece cando se anuncia o proxecto da Consellaría de Cultura de recuperación do coliseo da rúa Uruguai a cargo do arquitecto César Portela, coa intención de transformalo en referente cultural en Vigo para as vindeiras décadas. Particular interese ten a iniciativa da que se fai eco a autora de recuperar o funcionamento do órgano da sala. Construído en 1948, e tras o incendio de 23 de setembro de 1988, danado e esquecido, mais afortunadamente restaurado en 2010, adherímonos a proposta de que formase parte da dotación do moderno coliseo cultural, onde cremos non debería faltar unha sede da Filmoteca de Galicia, á que Vigo ten dereito.

Esta biografía de referencia de Isaac Fraga incorporase ao apartado cultural e cinematográfico da bibliografía viguesa, mais tamén forma parte daqueloutro capítulo de emprendedores laboriosos, afoutos e modernos que creron en Vigo como auténtica Barcelona atlántica. Parabéns a autora e ao Instituto de Estudios Vigueses que continúa o seu gran labor editorial.

As da Industria

/en , , , , , , , , , , /por

Dedico o artigo da semana en Faro de Vigo a asociación sociocultural As da Industria:

A Ángel Vila, activista do movemento veciñal

Das paisaxes urbanas viguesas poucas son máis expresivas do carácter industrial da cidade como a do barrio fabril construído na parroquia de Coia. Iniciado en 1900, cando no areal se instalou a conserveira de Cerqueira, primeira fábrica á que seguiron a de envases metálicos litografados La Artística (1906), fundada polo coruñés Eugenio Fadrique e os irmáns Suárez Pumariega. Na súa proximidade chantáronse en 1918 os primeiros guindastres dos estaleiros de Viuda e Hijos de J.Barreras, onde comezaron a fabricarse pouco despois os primeiros barcos con casco de aceiro. Un perfil fabril marítimo, ao que se lle foron engadindo as instalacións de Alonarti (1921), obradoiro de construción de maquinaria para a industria conserveira; os estaleiros de Cardama e Armada (os dous de 1924), as conserveiras Sacco (1920), Alfageme e Albo (1929), Orbe (1934), os laboratorios do Instituto Bioquímico Miguel Servet (1935), por citar apenas as iniciativas anteriores a Guerra Civil. Memoria do patrimonio industrial vigués defendida pola iniciativa cidadá Beiramar da Xente constituída por diversos colectivos veciñais do barrio.

Espazo industrial que compartía territorio co que foi o primeiro campo regulamentario de fútbol da cidade, a coñecida durante dúas décadas como «catedral de Coia», situado na actual rúa Coruña, nunha parte do Parque Joaquín García Picher, onde no comezo dos noventa aínda se instalaban os circos ambulantes que visitaban a cidade. Inaugurado o 9 de febreiro de 1908, sendo dende entón o campo oficial do Vigo F. C. (logo do Vigo Sporting Club), equipo que o 12 de abril daquel anos perdería na capital de España o título nacional do campionato de España ante o Real Madrid por 2-1, unha das derrotas, ao tempo que proezas, esquecidas do fútbol vigués. Campo no que en 1913 e 1915 se organizaron as primeiras competicións atléticas internacionais e algunha exhibición aérea. Coa fundación do Celta, pasou a ser o seu campo, até a inauguración de Balaídos o 30 de decembro de 1928. O de Coia, onde chegaron a asistir 25.000 persoas, pasará a historia, tamén, polo derrube do tellado dunha conserveira dende o que varias ducias de afeccionados seguían por unha peseta (que lles cobraba un chaíñas emprendedor), o partido amigable que o 5 de marzo de 1925 xogaron o Celta e o Boca Juniors de xira por Europa. Morreron dúas persoas e dez resultaron feridas, vítimas dun aproveitado.

Espazo industrial,ampliado no franquismo coa apertura da avenida Beiramar e a súa paralela Jacinto Benavente, onde se instalaron as fábricas vinculadas á pesca de altura (como casa Mar) e as súas plantas frigoríficas. Foi só a partir dos sesenta cando se iniciou a transformación en residencial. Hoxe é un barrio popular artellado arredor da rúa Coruña, sometida a un intenso tráfico pesado, que une a Praza de América coa de Eugenio Fadrique (popularmente Praza da Industria, onde está instalado dende 1975 o monumento ao Ferreiro de Guillermo Steinbrügger Lago) e a Praza da Industria Conserveira (rotonda onde se instalou un guindastre Derrick, fabricado por Vulcano, outra icona deste Vigo Industrial). Nese espazo urbano de fronteira, entre fábricas e vivendas, que conta apenas con dous espazos públicos de lecer, os parques da praza da Industria e do máis recente Joaquín García Picher, naceu hai nove anos a Asociación Sociocultural As da Industria coa intención de crebar soidades e fomentar o encontro da veciñanza de todas idades, arredor das festas do calendario popular, ademais de reclamar melloras para o barrio e a conservación do seu densísimo patrimonio arquitectónico industrial.

Actividades promovidas por As da Industria para todos os públicos, con atención preferente para as crianzas e persoas maiores, que contan cunha grande participación. A fogueira do pasado 23 de xuño contou con música e sardiñada, coa súa correspondente opción vegana, criterio inclusivo co que fan todas as súas convocatorias, sendo a súa cacharela unha das máis animadas da cidade toda. Outrosí sucede con «O son da industria», festival musical gratuíto, xa na sétima edición, cun cartel de música e artes escénicas en galego excelente. Palco do parque García Picher, polo que este ano pasaron Ugia Pedreira e convidados e a representación teatral da Compañía Keimakasas. É triste que a moi escasa colaboración económica das administracións locais, tanto do concello de Vigo como da deputación de Pontevedra, como a escasa empatía municipal nos aspectos referidos á xestión de autorizacións de usos dos espazos públicos obrigue aos responsables da Asociación As da Industria a tirar a toalla e anunciar o cese da súa actividade cultural. Beizón e gratitude merecen As da Industria por esta década de traballo veciñal alternativo e comprometido coa memoria e co futuro do barrio.

Feira do libro na Alameda

/en , , , , , , , , , , , , /por

Dedico o artigo da semana en Faro de Vigo á Feira do Libro que dende hoxe está aberta na Alameda:

A relación da Alameda como espazo público co sector do libro iníciase en 1942 cando se instala na praza de Compostela nº 22 baixo, a Biblioteca Popular de Vigo, á que en agosto de 1945 se lle deu o nome de Jaime Solá, vigués de 1873, prolífico novelista popular, xornalista, fotógrafo notable, a quen se lle debe a gran obra que foi a revista Vida Gallega. A cativa biblioteca municipal en 1979 foi trasladada de forma «provisional» a uns baixos da rúa Romil, onde funcionou durante década e media, ata que no ano 1995 foi inaugurada no edificio Ferro da rúa Joaquín Compañel a chamada «Biblioteca Pública Central de Vigo».

En 1969 foi cando se celebrou a que pode ser considerada como primeira feira do libro de Vigo. Até entón, as mostras do libro eran organizadas de forma ocasional polo Ministerio de Información y Turismo e o Instituto Nacional del Libro Español (INLE), que instalaba na rúa do Príncipe diante do Pazo de Xustiza e cárcere os seus postos. Robles Piquer, presidente do INLE, quixo que o circuíto profesional de feiras do libro de España pasase por Galicia, alternándose, con carácter bienal, entre Vigo e A Coruña. A primeira edición celebrouse a finais de xullo de 1969 na Alameda, con cincuenta casetas. Na segunda de 1971, participaron corenta expositores, dos que unha ducia eran librarías viguesas. A terceira, de 1973, modificou o seu calendario para facela coincidir coa celebración da Exposición Mundial da Pesca, a instancias de don Antón Patiño Regueira, o inesquecible libreiro de Librouro e animador da feira dende a súa primeira edición.

Patiño e os libreiros vigueses do seu tempo, sendo alcalde de Vigo Joaquín García Picher, desexos de levar á rúa os aires de liberdade, galeguismo e democracia dos que eran portadores os libros, tiveron a coraxe de conseguir que a partir da cuarta edición, a de 1975, a convocatoria fose xa anual. Dende entón, os libros ocuparon o corredor lateral da Alameda, onde colocaron os seus postos, coa intención de facelos visibles diante de toda a cidadanía que, en moitos casos, nunca se atrevera a franquear a porta da libraría, concibida daquela como un templo sagrado destinado só ás minorías de intelectuais e afeccionados á lectura. Naquela edición, na que venderon case doce millóns de pesetas, asinaron na feira da Alameda Celso Emilio, Eduardo Blanco Amor e Álvaro Cunqueiro, sendo o autor máis solicitado Gonzalo Torrente Ballester.

Daquela, nos anos difíciles do Tardofranquismo e da Reforma Política, o libro constituía unha ferramenta de afirmación cívica e galeguista indispensable para conquistar as liberdades, a democracia e a recuperación da lingua e cultura galegas. Como xa fixera Coruña antes, Vigo incorporábase ás cidades pioneiras que contaban con feiras do libro organizadas por libreiros locais, recuperando así iniciativa e o espírito que en 1933 os libreiros madrileños tiveran de levar ao Paseo de Recoletos a luz dos libros.

O libreiro don Antón Patiño Regueira, figura cultural esencial e memoria cívica de ferro, a quen a cidade de Vigo aínda debe un recoñecemento, axudou a descubrir que camiñar devagar a Alameda viguesa, seguindo a liña conformada polas casetas da feira do libro, permitía ignorar o estrondo de automóbiles e, porén, identificar o canto dos paxaros. Para el, así o contaba, pararse diante dos mostradores facilitaba descubrir os múltiples matices da luz que reflicten as edificacións pétreas que rodean este rectángulo natural.

Con semellante sintaxe, durante catro décadas a Feira do Libro de Vigo se celebrou na primeira decena do mes de xullo no paseo lateral, a que semanas despois continuaba a Feira do libro vello e de ocasión. O libro protagonizaba o verán da Alameda coa montaxe das casetas de García Olloqui a Concepción, nas edicións que chegaron a participar cincuenta expositores. Como arredor da fonte deseñada por Bugallo se fixeron centos de actividades literarias, coa presenza das firmas máis acreditadas das nosas letras.

Coincidindo coa crise de 2008 e coa Covid 19, que provocou un descenso do número de expositoras, a Feira do Libro desenvolveu unha traxectoria errática buscando acubillo na Porta do Sol, na rúa do Príncipe, na rúa Progreso até o paseo do Calvario, que nunca resultou suficiente e atractiva para o lectorado e para a cidadanía. Por ventura, en 2024, a Feira do Libro de Vigo regresou con éxito á Alameda abrindo unha nova etapa de entusiasmo. Mañá abre a LIIª edición cun atractivo programa de presentacións e sinaturas dun cento de escritoras e escritores. Excelente noticia para o lectorado vigués como para a propia Alameda, que recupera un dos seus paseos laterais arborados para usos estritamente culturais, espazo amable de encontro de autores e autoras co seu lectorado, tamén de acougo e frescor, o que co bochorno que vai é unha beizón.