Onte 1819: Día do Holocausto

Auschwitz

XG00162201Non pode pasar desapercibida a data de onte, 27 de xaneiro, na que se rinde homenaxe aos seis millóns de vítimas do Holocausto. Unha data na que (dende 2005) se conmemora a liberación en 1945 do campo de exterminio nazi de Auschwitz-Birkenau. Unha efeméride internacional promovida pola Unesco que nesta edición ten por tema “Educar para  futuro. A función dos emprazamentos históricos e os museos na Educación relativa ao Holocausto”. Unha efeméride que nos leva a recomendar a lectura da novela de Alberto Canal, O amor nos escuros días de Birkenau, publicada hai apenas seis meses en Xerais Narrativa, un texto esencial na literatura galega do Holocausto. Nun momento tan desacougante como o actual, cando o presidente Trump promove as súas políticas xenófobas, cuxas consecuencias son hoxe impredicibles, ou cando os partidos da ultradereita aspiran a ocupar os gobernos europeos, esta efeméride que pretende educar aos máis novos na loita contra calquera forma de intolerancia e xenofobia adquire o seu maior sentido.

Guardar

Guardar

Guardar

Guardar

Onte 1730: «O amor nos escuros días de Birkenau» de Alberto Canal

XG00162201Tras Un animal chamado Néboa de Ledicia Costas e Laura no deserto de Antón Riveiro Coello, Alberto Canal coa novela O amor nos escuros días de Birkenau achega unha nova entrega en galego á literatura da Shoah, do Holocausto, da catástrofe xenocida que marcou o devir da humanidade no século XX. Canal asume o reto de ofrecer unha ficción na que se reconstrúe con toda a crueza a vida cotián no interior dun campo de exterminio, mais onde podemos identificar a existencia dun espazo para a esperanza nunha comunidade de persoas resistentes sometidas ás penurias da fame, do traballo escravo, da tortura e dos maís terribles experimentos relacionados co sufrimento humano. A presenza do amor e da música como medicinas para alma ofrecen certas doses desa esperanza expresada na frase «Non podo continuar. Vou continuar» utilizada como refrán nos capitulos finais. Unha novela fulcral para entender o que Adorno lembraba con pesimismo: «non foron só as persoas as que sufriron o exterminio, foi tamén a mesma idea de humanidade».

Onte 1727: Comeza a Feira do Libro da Coruña

Feira_do-Libro_da_Coruña_01-08-2016

Longa e intensa primeira xornada que vivimos onte na Feira do Libro da Coruña 2016 na que se lembrou a Agustín Fernández Paz. Así o fixeron Pilar Rodríguez, presidenta da Federación de Librarías, Goretti Sanmartín, vicepresidenta da Deputación da Coruña, e os pregoeiros Pinto e Chinto (Carlos López e David Pintor) en cada súa intervención no acto inaugural do mediodía. Como tamén estivo presente dunha ou doutra maneira nas catro presentacións do serán dos libros de Diego Giráldez, Xavier Seoane, María Solar e Carmen Blanco.

Diego_Giraldez_Kiko_Novoa_01-08-2016

Comezou o serán cunha coa conversa de KIko Novoa e Diego Giráldez arredor de Galería de saldos, un libro que o condutor de Galicia por diante recoñeceu “se le de tirón, a pesar de que nalgúns casos remoe o estomágo”, e do que o seu autor confesou que no proceso de escritura algún relato lle custara rematalo. “O libro deume satisfaccións, está moi apegado á realidade, arranqueino en 2010 cando a crise batía con máis dureza, ten que ver tamén co cabreo”. “Tiña claro que debían aparecer reproducións de obras de artes descontextualizadas, como tamén que era necesario desconxestionar o texto co humor e múltiples referencias cinematográficas e músicais”. Rematou Giráldez afirmando que “non escribo para pasar desapercibido, a miña intención é que a xente lea os meus textos”.

Xavier_Seoane_Xabier_Docampo_01-08-2016

A segunda das presentacións foi a de Todos somos Ulises, o libro de ensaio sobre a educación de Xavier Seoane, que constituíu unha homenaxe á figura de Agustín Fernández Paz como mestre e pedagogo. O presentador, o escritor Xabier DoCampo comezou as súa intervención sinalando que “esta é a obra dun home que ama con paixón todo o que fai, a súa profesión de profesor, a súa vocación de poeta, de aforista ou de narrador, sendo a educación e a lectura dúas das súas paixóns”. Docampo definiu Todos somos Ulises como “libro denso, profundo, pensado non só para profesores e pais, tamén para toda a xente que pensa que as cousas na educación poden facerse mellor”. Xustificou despois o título e o subtítulo (“se non é democrática nin humanista é instrución, non hai educación”), xa que “para Seoane a educación é un camiño, o de regreso de Penélope e Argo, este é o libro dun filósofo sobre os camiños que conducen á sabedoría e o coñecemento”.

Sinalou Xabier Docampo diversos aspectos dunha obra que confesou moito lle interesara e lera devagariño. “Seoane apela á imaxinación e a fantasía como elementos constitutivos dunha boa praxe educativa”. “Concibe a educación como construción individual e da humanidade”. “Salienta o papel da vocación, a posibilidade de gozar, de facer aquilo que nos fai felices, reivindicando que toda persoa ten dereito a formarse e facelo en liberdade”. “Aborda o tema da excelencia afastándoa de calquera elitismo, alimentada nos grandes valores colectivos que fecunda a comunidade”. “Concibe as destrezas como un escenario para a intelixencia, a arte última da sabedoría, a plenitude do individuo, a súa felicidade”. “Reivindica a lectura como forma fulcral de achegarse ao saber, como magnífica é a lectura que fai do papel da imaxe, da palabra e da tecnoloxía”.

Xavier Seoane recoñeceu que “este non é libro coxuntural, razón pola que non utilicei cifras sobre o estado da educación, que sempre son penosas”, “quixen facer un libro de educación máis sobre os fins ca sobre os medios, xa que estou convencido que na educación a tecnoloxía somos nós, os fins somos nós”. “Estase traballando erradamente xa que o que pretenden as políticas ultraliberais é preparar profesionais, unha concepción economicista, unha forma restrictiva desalmada, carente de valoree humanos, que pretende formar aos alumnos só nas destrezas bñasicas, mais onde non hai interes para espesar o coñecemento”. Lembrou Seoane que “xa Habermas dicía que o círculo da vida é moito máis grande que o círculo de ferro da empresa”. Seoane insistiu na súa defensa da excelencia para todos, “hai que darlles elevados niveis de ensino a toda a xente, no marco dunha formación xeralista”. Rematou as sáus palabras reivindicando o papel do profesorado, “acutalmente laminado, como todas as persoas con pensamento”: “Vexo aos profesores sós, non se lles escoita, a pesar de que son o axente fundamental da educación”.

MB_Maria_Solar_Luis_Pousa_01-08-2016

A terceira das presentacións foi a d´As horas roubadas, a novela de María Solar, O presentador, o escritor e xornalista Luís Pousa, destacou da obra que “estamos diante dunha novela de formato clásico, moi ben construída, unha historia dun amor perdurable, maduro, de vellez que se desenvolve a ambos lados de Galicia, retratando moi ben un tempo, o do ano 1979, onde se respiraba a atmosfera dun país algo cutre e miserable, afastado do modelo típico da santa transición edulcorada dos Alcántara”. Luís Pousa salientou despois que “non cría no salto entre os xéneros nin nas etiquetas entre xéneros, como demostraba os libros de Casares ou Agustín Fernández Paz que navegaban entre as etiquetas da literatura infantil e xuvenil e da chamada adulta como acontece agora con María Solar, todo é literatura”.

Carmen_Balnco_XAM_01-08-2016

Pechou o serán de presentacións o da monografía histórico O volframio en Varilongo de Carmen Blanco Ramos que foi introducida por un discurso de Xesús Alonso Montero, presidente da RAG e prologuista do libro.

Pola paz e o retorno das tropas

Ao fío da polémica sobre o informe Chilcot, recupero para o arquivo do blog o texto da intervención que lin o 20 de marzo de 2004 na Porta do Sol tras a manifestación «Pola Paz e o retorno das tropas». Tras vinte anos o texto non perdeu interese.

20030322_006non_a_guerra_vigo590Hoxe, 20 de marzo, cúmprese un ano da invasión de Iraq polos Estados Unidos e polo Reino Unido coa complicidade do goberno presidido por José María Aznar. Un ano de violación continuada do dereito internacional por parte destes gobernos que, ignorando o clamor e a indignación amosada pola mobilización de millóns de cidadáns de todo o mundo, provocaron unha guerra e unha ocupación militar inmoral, inxusta, ilegal e denigrante para toda a humanidade.

Un aniversario coincidente co salvaxe atentado sobre a poboación civil de Madrid que ocasionou 202 mortos e máis de mil cincocentos feridos. Unha masacre que provoca o noso estremecemento, a nosa dor e a nosa solidariedade coas vítimas, humildes traballadores e traballadoras, coidadosamente elixidos pola industria da morte para aterrorizarnos e paralizarnos co asasinato indiscriminado dos nosos concidadáns.

Non hai nada en cada unha deles –nin nos milleiros de cidadáns iraquís mortos nos atroces bombardeos e atentados de Bagdag, a cidade de Scherezade, lembremos que foi o espazo onde a sociedade pasou da prehistoria á historia– que os distinga de cada un dos que estamos aquí reunidos. Cada unha destas vítimas era un ser humano irrepetible, todas tiñan nome e rostro, todas un proxecto de vida, todas vencellábanse a unha familia e a un grupo de amigos, todas construían unha historia persoal, todas levaban soños no seu peto, todas posuían un cantar, todas amaban unha terra, todas portaban unha memoria de seu. Nomes, rostros, vidas, familias, soños, cantares, memorias amputadas e rotas en continuos episodios que formarán parte dese cada vez máis groso volume da Historia Universal da Infamia.

Esa amputación da vida de todos estes nosos concidadáns do mundo prodúcenos dor e enfróntanos, se é que tiñamos os ollos pechados, con todo o horror que é quen de producir a humanidade á que pertencemos. Esa terrible amputación de vidas e soños, producida ao longo deste último ano de apoteose belicista, desvélanos a realidade espida da sociedade mortífera da globalización, da guerra preventiva e da nova desorde internacional, alentada polas políticas unilateralistas, onde a guerra e o terrorismo constitúen pezas do mesmo puzzle do horror e da miseria.

Hoxe, dende este anaquiño do universo que chamamos Galicia, unimos as nosas voces coas de millóns de persoas que, convocadas polo Foro Social Europeo reunido en París e o Foro Social Mundial reunido en Bombai, reclaman a paz en centos de cidades do mundo enteiro. Hoxe declaramos a nosa firme convicción de que é posible construír a paz, afirmamos que é imprescindible que a esperanza venza o medo provocado pola guerra e polas súas consecuencias devastadoras para a dignidade de todos os seres humanos.

Hoxe xuntamos as nosas vontades polas mesmas razóns que nos animaron hai un ano a mobilizarnos contra esta grande operación de conmoción e pavor da que todos somos vítimas inocentes, contra esta guerra inacabada e contra a actual ocupación de Iraq, acontecementos que tras un ano de operacións militares só teñen agravado a situación internacional.

Un ano despois, temos a certeza, como ratificou a maltratada ONU, que Iraq non dispoñía de armas de destrución masiva dende o ano 1994. Isto é. Nunca existiron armas de destrución masiva durante os anos de xestación deste conflito armado. E sen embargo, os responsables da cimeira dos Azores continúan mentindo.

Hoxe o mundo é máis mundial, menos humano, menos democrático, menos seguro e máis inxusto.

Hoxe é imprescindible que as forzas ocupantes abandonen o Iraq e o pobo iraquí, co apoio da legalidade internacional, poida recuperar a súa soberanía asegurando, cunhas institucións democráticas e as liberdades necesarias, a convocatoria de eleccións libres e o respecto polos dereitos humanos.

Hoxe resulta imperioso atopar unha solución de paz para Oriente Medio, desmantelar ese muro da vergonza do novo apartheid palestino e impoñer ao estado de Israel o cumprimento das inequívocas resolucións da Organización das Nacións Unidas. Como tamén en Chechenia onde continúa despregándose unha política de exterminio por parte do goberno Puttin co benepláctio cómplice de Occidente, porque o elixir negro do petróleo sempre se agocha tras os conflitos armados do noso tempo; ao igual que en Kosovo onde a ferida segue aberta.

Pero hai outras moitas outras guerras esquecidas no século XXI. África é hoxe un continente a deriva con vintesete conflitos armados abertos dende a guerra dos diamantes de Angola, á das etnias de Burundi, ao conflito da República Centroafricana. Mentres en Afganistán a operación “Liberdade duradeira” non conseguiu a democratización e o fundamentalismo segue vixente na práctica nun país que conta con dous millóns e medios de refuxiados.

Un ano despois do comezo da invasión do Iraq, o mundo é máis violento e menos seguro. Os brutais atentados do xoves pasado achegáronos a máis dura realidade do novo terrorismo internacional, dunha violencia indiscriminada, inxustificada, irracional dirixida cara ao asasinato aleatorio de civís. Calquera causa vólvese indigna en mans de quen nega o dereito dos demais, o da vida máis ca ningún outro, para facer valer o seu. Hoxe coa nosa presenza aquí manifestamos a nosa solidariedade coas vítimas e as súas familias e con todo pobo de Madrid, ao tempo que repudiamos o terror e a ruptura da convivencia democrática que os atentados pretendían provocar.

Na nova realidade mundial o camiño a prol da paz só é posible se vai da man da xustiza e da igualdade. Hoxe son 800 millóns as persoas que no mundo sofren a maior enfermidade da nosa civilización: a pobreza. O aumento da precariedade e a exclusión social; a profundización dos desequilibrios entre o Norte e o Sur do planeta; o deterioro medioambiental; a institucionalización da mentira como forma habitual de facer política; a violación impune da declaración dos dereitos humanos (dende a legalización de execucións extraxudiciais ata o mantemento do limbo legal de Guantánamo) ou o recorte progresivo das liberdades e dos dereitos da cidadanía democrática son as armas de destrución masiva do noso tempo.

Non é posible un mundo máis pacífico e seguro sen que sexa máis xusto, solidario e democrático. Neste camiño estamos convencidos de que non hai cabida para a violencia que só enxendra máis violencia, dor e sufrimento.

Hoxe, pois, somos os cidadáns conscientes de todo o mundo os que temos a responsabilidade de parar esta guerra de mísiles, mochilas e mentiras. Nunca máis debemos calar, resignados e fatalistas, porque coa arqueoloxía paciente das palabras os males da humanidade poden e deben ter remedio. A alegría non é posible nestes días, pero si a esperanza, esa fenda que queremos abrir colectivamente para respirar un novo aire, un intento que precisa que todos deamos o mellor de nós mesmos na angueira.

Nun momento de infinita banalización da morte violenta (apenas cifras nos xornais), a nosa solidariedade activa, a nosa presenza é o antídoto imprescindible para impedir que se nos roube a esperanza de convivir nunha sociedade en paz.

Reclamamos a volta das tropas españolas do Iraq ocupado e un compromiso do novo goberno nunha acción activa a prol da paz, a prol da cooperación internacional e a prol do multilateralismo.

Reclamamos de todos os gobernos a restauración da orde da legalidade internacional en Iraq e o reforzamento das institucións internacionais, condicións indispensables para abordar os conflitos con solucións diplomáticas e pacíficas.

Esiximos o respecto aos dereitos humanos e aos dereitos de todos o pobos a súa soberanía.

Comprometémonos a participar na recuperación dos valores da cultura da paz que comparte a humanidade dende as mil e unha noite.

A construción dun mundo en paz é un anceio posible.

¡Pola Paz mundial!

¡Guerra Nunca Máis!

Na Porta do Sol, Vigo, 20 de marzo de 2004

Onte 1640: Gardner e a intelixencia ética

Gustei moito da entrevista que na “Última” de La Vanguardia fixeron a Howard Gardner, o psicólogo de Harvard formulador da teoría das intelixencias múltiples, á que tanto nos referimos nos materiais didácticos de Educación Infantil. Gardner afirma o que moitos intuiamos: “as malas persoas non poden ser persoas excelentes”. Para Gardner “os mellores profesionais son sempre ECE: Excelentes, Comprometidos e Éticos”. Unha afirmación esencial para reorientar a tarefa educativa, xa que ademais da “formación técnica” o alumnado debe asumir uns valores “que van máis alá das súas necesidades para servir ás de todos”. Como tamén é admirable a súa confesión, “vou a clase a desaprender de min e aprender dos mozos”, coa que alerta sobre os prexuízos na construción das aprendizaxes. No día no que volve Mario Conde, estas declaracións son un antídoto esperanzador para a rexeneración cívica dende a educación en valores.

Idomenei

No artigo da semana no Faro de Vigo reflexiono sobre a crise humanitaria que milleiros de refuxiados sirios sofren en Idomenei.

idomeneiO campo de refuxiados de Idomenei, na fronteira greco-macedonia, onde máis de 15.000 persoas agardan a apertura da rota dos Balcáns, que lles permita chegar a Alemaña, “é un campo de concentración, transformado na zona cero da humanidade, alí onde Europa asinou a súa acta de defunción”. Así o denunciou Iván Prado, voceiro internacional de Pallasos en Rebeldía, ao seu regreso do campo grego, onde actuou xunto a outros tres compañeiros, levando por unhas horas as súas risas e malabares a nenos e maiores que en condicións infrahumanas sobreviven nunha lameira, baixo un auténtico dioivo, sen comida, sen condicións hixiénicas e sen servizos médicos suficientes. Unha auténtica emerxencia humanitaria, como a que se vive na illa de Lesbos ou no campamento da xungla de Calais, ás portas do Reino Unido, que sofren desconcertados milleiros de refuxiados que fuxiron das guerras de Siria, Iraq, Afganistán ou Eritrea.

Ademais de levarlles a súa ledicia e entusiasmo contaxioso como pontes entre xentes e pobos, “ofrecendo a súa estupidez para que a xente lembre a beleza do fracaso”, os activistas galegos de Pallasos en Rebeldía espíronse diante do valado, que separa Grecia de Macedonia, para “erguer unha bandeira de liberdade e esperanza” e denunciar as políticas migratorias da Unión Europea. Unha protesta viralizada nas redes sociais que coincidiu co acordo dos responsables da Unión Europea con Turquía para expulsar a ese país a todos os estranxeiros, incluídos os refuxiados sirios, que chegan ás costas gregas. Un acordo, que debe ser refrendado no Consello Europeo desta semana, considerado ilegal e inxusto pola inmensa maioría das forzas políticas do Congreso dos Deputados, coa excepción do Partido Popular. Un acordo denunciado tamén por ACNUR, a Axencia das Nacións Unidas para os Refuxiados, que entende bota por terra tanto a lexislación internacional e europea sobre os dereitos de asilo e refuxio como os valores da Unión Europea recollidos na súa carta de Dereitos Fundamentais.

Xaora, non esquezamos que no mundo viven hoxe 60 millóns de persoas desprazadas de forma forzosa debido a conflitos armados, á represión política, a desastres naturais ou a violacións masivas dos dereitos humanos. Situacións para as que o dereito internacional, ao longo do século XX, creou as figuras da condición de asilado e refuxiado coa intención de dotar a estas persoas de seguridade e protección. Situación que sofren, sen dúbida, os máis de catro millóns de sirios que abandonaron o seu país desque comezou en 2011 a súa guerra civil, a inmensa maioría deles refuxiados en Líbano, Xordania e Turquía. Mais, apenas dúas de cada dez destas persoas refuxiadas pretende chegar á Unión Europea procurando o seu amparo, angueira na que, segundo estimacións de ACNUR, perderon a vida no Mediterráneo cerca de catro mil persoas cada ano. Un desprazamento sometido ao control das mafias turcas que poden chegar a cobrar até catro mil euros a cada unha das persoas transportadas en embarcacións moi precarias que chegan ás costas das illas europeas do Exeo.

Para frear esta traxedia humanitaria que non cesa os vinte e oito gobernos da Unión Europa non atoparon mellor solución que a de contratar a Turquía como estado vixía e ponte, ao que devolver automaticamente ás persoas chegadas ás costas gregas, sen diferenciar entre refuxiados e inmigrantes irregulares. A cambio deste papel de gardián, todos os estados da UE asumen o compromiso de traer dende Turquía un número de refuxiados sirios equivalente ao de persoas expulsadas dende Grecia, ofrecéndolle como compensación ao goberno de Ankara o aumento dos fondos para atender aos refuxiados e outras vantaxes políticas como eximir aos seus cidadáns de visado para viaxar a Europa e acelerar o seu proceso de integración na Unión. Con este modelo do un por un, rexeitado por Amnistía Internacional e outras organizacións de dereitos humanos, a Unión Europea pecha as súas fronteiras a cal e canto aos solicitantes de asilo e expresa de forma inequívoca unha mensaxe de inamizade, rematando así cunha tradición de acollida que impregnou á Unión dende a creación das súas primeiras institucións.

Son numerosas e moi diversas as voces en Europa que consideran que este pacto do un por un conculca a Convención de Xenebra de 1951, que estableceu o estatus do refuxiado, así como á propia Carta dos Dereitos Fundamentais da UE que no seu artigo 19 estipula que as expulsións colectivas están prohibidas no interior da UE. Sexa como for, a abordaxe desta crise humanitaria será outra oportunidade perdida polos gobernos da Unión para recuperar a dignidade e os valores que forxaron o soño europeo. Mentres, no campo de Idomenei milleiros de refuxiados continúan abandonados, agardando por alguén que lles devolva o sorriso.

Onte 1611: Galegas coma ti

Maquetaci—n 1Gustoume a campaña Galegas coma ti, promovida na Coruña pola ONGD Viraventos coa intención de promover na sociedade galega unha actitude de acollida e respecto pola diversidade, fundamentada na comprensión do fenómeno migratorio. Na campaña, deseñada graficamente por Xosé Díaz sobre fotografías de Xurxo Lobato, participan persoas coñecidas como Manuel Rivas, Susana Seivane, Antón Reixa, Xosé Ramón Gayoso, Isabel Risco, Lucía Regueiro e Fernanda Tabarés fotografadas con outros cidadáns galegos chegados de Senegal, Marrocos, Rumanía, Cuba e Bolivia.Unha iniciativa concibida para superar prexuízos racistas e divulgar a idea de que a tolerancia e a defensa dos dereitos de todas as persoas son compoñentes esenciais da sociedade democrática. Todos e todas somos galegos, tanto os que aquí nacemos como que aquí decidiron construír as súas vidas e a das suas familias. Beizón.

Oito de marzo ou a loita pola igualdade

No 20100302014512-8marzo2 artigo da semana en Faro de Vigo abordo a efeméride do 8 de marzo:

Dende a proclamación en 1910 do 8 de marzo como Día Internacional da Muller Traballadora, a instancias de Clara Zetkin, que propuxo na reunión da Internacional Socialista de Copenhagen lembrar ás obreiras téxtiles que en 1857 saíron a rúa en Nova York para reclamar melloras nas súas condicións de traballo, esta efeméride serviu de referente na loita pola igualdade impulsada polos movementos feministas. Transcorrido máis dun século, conquistados polos feminismos algúns dereitos das mulleres en moitos países (voto, acceso á educación e ao traballo, sexualidade…), recoñecidos dende 1945 pola ONU na Carta das Nacións Unidas e materializados cincuenta anos despois na Plataforma de Beijing, o 8 de marzo continúa sendo unha data de loita a prol da igualdade real entre homes e mulleres e de avaliación dos retos, estratexias e avances no proceso de empoderamento da muller en todo o planeta.

Neste 2016, a ONU acordou como lema do 8 de marzo, “Por un Planeta 50-50 en 2030”, coa intención de que a consecución da paridade de xénero en todos os ámbitos da vida centrase a estratexia das políticas de igualdade na vindeira década. Unha proposta estratéxica internacional, bautizada como “Demos o paso pola igualdade de xénero”, que pretende pechar a fenda de xénero existente (dunha ou doutra maneira) en todas as sociedades, impulsar o empoderamento das mulleres nos máis altos niveis de toma de decisións, eliminar a disparidade de xénero nos eidos educativos e laborais, fomentar a igualdade na vida cívica e social, así como contribuír a mudar os roles e estereotipos de xénero. Unha estratexia paritaria global que reclama a todos os gobernos que asuman compromisos para abordar as dificultades que impiden as mulleres progresar, ao tempo que se responsabilicen de que as políticas de igualdade sexan, e continúen sendo, unha das súas prioridades.

Unha fenda de xénero e desigualdade presente na sociedade galega baixo a forma máis brutal da violencia machista, ese terrorismo doméstico de aparente baixa intensidade, un auténtico feminicidio xerado nos espazos do privado, cuxo número de asasinatos se incrementou de forma alarmante no noso país durante os dous últimos anos. Mais tamén expresada por outras formas visibles e explícitas do machismo (como as agresións, violacións ou abusos sexuais) e outras que semellan invisibles ou máis sutiles, dende os denominados “micromachismos” (tan en voga entre os adolescentes e o modelo do amor romántico e controlador), até as chantaxes emocionais que levan a anulación da muller, desde a linguaxe e publicidade sexista até a humillación e desvalorización que estes milhomes de tres patacos intentan provocan nas súas compañeiras. Violencias machistas, onde está a orixe de moitos asasinatos e agresións, sobre os que a sociedade debería adoptar tolerancia cero.

Mais esta fenda de xénero continúa sendo tamén unha fenda laboral e salarial. Os datos do estudo sobre o emprego feminino, elaborado polo sindicato de CC.OO. sobre estatísticas oficiais de 2012 a 2015, amosan as claras que a desigualdade, o desemprego e a precariedade caracterizan o traballo das mulleres en Galicia durante ese período. A taxa de actividade das mulleres (48,9%) é inferior ao dos homes (58,2%), fenda de case dez puntos que se mantén en todos os tramos de idade, mesmo entre os 16 e 24 anos, onde a das rapazas é de 29,3% e a dos rapaces é do 31,7%, o que quere dicir que traballan sempre máis homes ca mulleres puidesen facelo. Xaora, as mulleres desempeñan o 76,0% dos empregos a tempo parcial (xeralmente para dedicarse ao coidado de menores ou persoas adultas dependentes), sendo a súa taxa de temporalidade do 28,4%, fronte a do 25,6%, como tamén é superior (en 2015) a taxa de desemprego, 18,6% fronte ao 17,0% dos homes.

Xaora, os datos que máis chaman a atención no estudo son os que expresan a desigualdade nos postos de alta cualificación nas empresas, onde hai un 21,0% de ocupación feminina e un 13,0% masculina, mentres que nos de dirección e xerencia supoñen o 2,4% das ocupadas e o 4,9% dos ocupados. En definitiva, hai máis mulleres cualificadas, pero máis homes directivos. Con todo, onde se manifesta aínda máis claramente esta desigualdade laboral en Galicia é que continúa sen pecharse a fenda salarial no sector privado, xa que o salario das mulleres é o 78,06% do dos homes. En definitiva, existe unha importante fenda laboral e salarial en Galicia que precariza a vida das traballadoras con salarios máis baixos, penaliza as súas posibilidades de promoción laboral e do acceso á maternidade. A consecución da paridade en todos os ámbitos da vida social, laboral e política e a erradicación das violencias machistas constitúen, pois, os eixos da loita pola igualdade que neste oito de marzo convoca a homes e mulleres.

Poema de hoxe 31: «Pomba de auga xeada» de Marica Campo

imgresSobre os ósos dos mortos escribo: Nunca máis a guerra!

Nunca máis a guerra! Non pregunto se a cinza ten eco.

Marica Campo, Literatura galega pola paz (Xerais 2008)

Onte 1564: Conchita Martín

EEUU - ESPAÑOLA INSTALADA FRENTE A CASA BLANCA DESDE 27 AÑOSO pasamento da pacifista galega Conchita Martín, coñecida como Concepción Picciotto, Connie ou Concha da Casa Branca, non debe pasar desapercibida. Durante máis de tres décadas a activista viguesa viviu á intemperie diante da Casa Branca denunciando a política militar estadounidense, unha loita que iniciara en 1981 coa intención de recuperar a custodia da súa filla, tras divorciarse dun empresario italo-americano do que recibiu o apelido. A presenza da pacifista, que para sobrevivir vendía pedriñas que ela mesma decoraba, coa súa pancanrta «Contra a bomba nuclear», incomodou a todos os presidentes que ocuparon o Despacho Oval, dende Reegan a Obama, que a desaloxou hai uns anos. A súa teimuda reclamación do desarme nuclear e da fin das guerras, a súa denuncia da contaminación do planeta, comportamentos que mantivo día e noite dende a súa Carpa Branca, converteron á activista galega nunha das iconas do pacifismo mundial. Lembrámola con admiración e respecto.