Listado de la etiqueta: lara_graña

A ollada literaria á traxedia do Pitanxo

/en , , , , , , , , , /por

Dedico o artigo da semana en Faro de Vigo a traxedia do Pitanxo vista dende a ollada literaria da novela El balanceo del Alakran de Eduardo Fernán-López:

«Un pesqueiro pertencente a unha armadora galega naufragou a 250 millas da illa de Terranova en augas NAFO cando participaba na marea do fletán negro. A bordo da embarcación de 50 metros de eslora, construída nun dos estaleiros da ría, traballaban 24 tripulantes, dos que apenas tres foron rescatados con vida en estado de shock hipotérmico polos servizos de salvamento canadianos e varios buques galegos que acudiron ao mayday, recuperaron nove cadáveres e continúan a busca dos doce desaparecidos. O buque navegaba sobre ondas de até dez metros de altura e ventos de máis de setenta nós, sen que a armadora ofrecese un comunicado sobre o sucedido nunha das maiores traxedias da flota galega».

Eis o texto dunha noticia de axencia á que poñéndolle nomes propios e datas correspondería co naufraxio de 15 de febreiro de 2022 do Villa de Pitanxo, o buque de Pesquerías Nores de Marín, construído en 2004 nos estaleiros MCíes, que tras tres anos de investigación e a mobilización teimosa dos familiares das vítimas se xulga este mes na Audiencia Nacional, onde son acusados o capitán e os dous armadores de 21 homicidios por imprudencia grave e dereitos contra os traballadores.

Relato da traxedia reconstruído en crónicas de investigación pola xornalista Lara Graña de Faro de Vigo, que polo seu detalle, composición e vontade de estilo, como pola procura paciente da verdade do sucedido merecerían ser reunidas nun libro. Crónicas que dende as informacións de outubro de 2022 desvelaron graves deficiencias nunha embarcación que nunca debeu saír de porto por ter prohibido faenar onde se fundiu, unha zona de formación de xeos, como polas condicións de traballo e de seguridade precarias dunha tripulación sometida a xornadas de vinte e horas, entre outras carencias.

Porén, este texto inicial serve tamén para presentar un achegamento dende a ficción ao naufraxio do Villa de Pitanxo realizado por Eduardo Fernán-López na excelente novela El balanceo del Alacrán (Destino 2025). Un thriller no que son imaxinadas tanto as situacións creadas como o carácter dos responsables do naufraxio en augas canadianas do Alacrán, na ficción propiedade do conglomerado empresarial Barros. Movéndose polo Vigo actual de Caballero, o inspector Tristán Negreira, de inequívoca afouteza celtista, e a subinspectora Virginia Almeida, membros do Grupo de Homicidios da comisaría de policía de Vigo, investigan un crime dobre, do que son vítimas o presidente da armadora do Alacrán e a súa filla única cando o visitaba de forma ocasional a casa de Coruxo.

Certo que El balanceo del Alacrán non afonda na investigación do naufraxio do Villa de Pitanxo, mais constitúe unha denuncia esclarecedora das duras condicións de traballo da flota viguesa de longo alcance como alerta sobre os intereses non sempre lexítimos dunha parte do empresariado da pesca que se considera intocable.

El balanceo del Alacrán incorporase ao catálogo do Vigo literario, entre aquelas novelas recentes mellor conseguidas do «Vigo noir», fose polo conseguido deseño do protagonista, o empático e namoradeiro inspector Cabaleiro, pola complexidade dun argumento con numerosas subtramas, sen menoscabo dalgúns tributos literarios, como o de saber que o amado Leo Caldas continúa tomando as xoubas espetadas que agora prepara Poldo no Elixio.

Xaora, tamén é valiosa a incorporación ao Vigo literario do escritor Eduardo Fernán-López, nacido en Villalpando, Zamora, e vigués dende hai unha década, de quen coñeciamos o seu debut no xénero negro con La dentellada (Titanium, 2021), coa que obtivo unha excelente acollida. Novela protagonizada polo inspector de policía vigués Martín Brétema que trasladado a Zamora, cando comeza unha relación sentimental cunha xornalista de La opinión de Zamora, terá que investigar o asasinato dunha rapaza no marco da protesta que reclama a conservación da histórica Panificadora de Villalpando. Unha cara descoñecida do Vigo literario, a exportación de personaxes a outras localizacións.

Coñeciamos a Eduardo Fernán-López polas súas excelentes crónicas en Zenda, sobre a experiencia da utópica da cidade dos muchachos de Ourense, animada polo padre Silva, ou sobre a peripecia do empresario ourensán da automoción Eduardo Barreiros. Textos documentais que, como as súas dúas novelas policiais viguesas, engaiolan pola súa escrita coidada e polo seu corrosivo e atractivo solimán temático.

Recomendo esta sorprendente novela viguesa que imaxino terá continuidade decontado como serie policial. Como parabenizo os textos da xornalista Lara Graña en Faro de Vigo sobre a traxedia do Villa de Pintaxo, que foron claves para que as vinte unha familias das vítimas tivesen a busca, a verdade, a xustiza e a dignidade que veñen reclamando dende hai catro anos.

Saída sur e tren de proximidade

/en , , , , , , , , /por

Dedico o artigo da semana en Faro de Vigo á saída sur ferroviaria de Vigo:

Coñecemos a pasada semana, como xa sucedera en 2007 e 2012, un novo estudo encargado polo Ministerio de Transportes sobre as alternativas da saída sur ferroviaria de Vigo. Unha infraestrutura estratéxica para o Vigo e a eurorrexión Galicia e Norte de Portugal da metade do século XXI que convertería a Urzaiz en estación tránsito permitindo a continuidade do Eixo Atlántico de Alta Velocidade (AV) entre Galicia e Portugal. Unha solución complexa de enxeñaría que uniría en seis ou sete minutos Urzaiz (onde se concentrarían todos os servizos ferroviarios vigueses) e o Polígono das Gándaras (a seguir até a Plisan), para a que, segundo expón o xornalista Víctor P. Currás nas páxinas de Faro de Vigo, sempre atentas a esta cuestión, existirían dúas alternativas: a conexión sur, en dobre vía seguindo o corredor de Sárdoma, baixo o monte de Puxeiros; a norte, case paralela á A-55, cun 30 % do trazado en vía única. Trazados nunha porcentaxe en túnel superior ao 84 %, condicionados pola posibilidade da construción da variante por Cerdedo, polo Tea ou polo Miño, que uniría Vigo con Ourense, sen necesidade do actual percorrido nas proximidades de Santiago.

Con todo, despois de anos de paralización, coincidindo cos gobernos de Mariano Rajoy, por ilusionante que sexa a reactivación dos estudos sobre a Saída sur, é imposible non ter presente a información que en Faro de Vigo, asinaban o pasado 25 de febreiro Lara Graña e o propio Currás, recollendo o criterio de Adina-Iona Valean, comisaria de Transportes da Unión Europea, para quen a AV entre Vigo e Porto non ten posibilidades realistas de formar parte da chamada “rede básica” da estratexia de rede transeuropea de transporte (RTE-T) que se prevé rematar en 2030. Unha estratexia europea de cohesión e mobilidade sostible, dotada cunha cifra abraiante, 244.000 millóns de euros, e para a que se estableceron, ademais, os horizontes de 2040 para a finalización dos proxectos da denominada como “rede básica ampliada”, onde podía encadrarse a AV galego-portuguesa, e o de 2050 para a nomeada como “rede global”. Noutras palabras, a comisaria romanesa está expresando de forma diplomática que os gobernos español e portugués terán que agardar á segunda rolda da estratexia (na década dos anos trinta) para contar cos 30.000 millóns de euros que precisan para financiar as obras do corredor atlántico.

Anuncio que deixa dunha peza as esperanzas depositadas para a activación pronta das obras da Saída sur, tras o compromiso portugués anunciado en setembro de 2022 polo goberno de Antonio Costa, ratificado pola dimitida secretaria de estado de Transportes, a lucense Isabel Pardo de Vera, que obriga a enxergar con incerteza un horizonte estratéxico afastado a 2040, e o que é aínda máis decepcionante, a asumir que non se contarán con axudas europeas nos calendarios anunciados polos gobernos español e portugués. Como sucede outro tanto coa saída do AVE por Cerdedo, que xa conta con anos de estudos informativos, hidrolóxicos e de impacto ambiental, e os que virán, se nos atemos as previsións dos orzamentos do estado para 2023. Informes que sendo optimistas, no caso de que finalmente se acometese a variante, até agora unha cuestión de fe, non é disparatado aventurar que o inicio das obras sería canto menos a finais destes anos vinte, desenvolvéndose ao longo da década dos 30, coincidindo coas da Saída sur. Calendarios, sempre que o futuro non agoche sorpresas desagradables, que obrigan a confiar apenas que a boa nova do Ministerio de Transportes para Vigo é o compromiso da chegada (por fin!) do AVE a Urzaiz nos trens Avril ao longo deste 2023 ou no comezo de 2024.

Axilizar o calendario da posta en marcha da Saída sur –sabendo que son  poderosos os seus inimigos, partidarios de continuar privilexiando o modelo peninsular radial– require reforzar a rede de complicidades transfronteirizas de ambos os dous gobernos e dos seus concellos e cámaras, sen esquecer neste imprescindible proceso de unidade de acción galego-portuguesa o peso determinante das sociedades civís, entidades empresariais, universidades e forzas sociais de alén e aquén do Miño para defender este proxecto ferroviario para unha eurorrexión de dez millóns de persoas. Sen menoscabo, de que a Xunta de Galicia asuma as competencias de ferrocarril interior e deseñe de vez unha rede de trens de proximidade capaz de conectar cada cidade coa súa área metropolitana ou rexión urbana, proxecto que no caso de Vigo resultaría tan estratéxico como o da propia Saída sur. Forxar dende Vigo, como eixo equidistante de mobilidade deste espazo euroatlántico, este proxecto ferroviario de dúas caras constitúe un reto inaprazable. Mágoa que apenas se cite na actual campaña máis enfocada a polarización e ao espectáculo fotográfico.

Chapapote

/en , , , , , , , /por

Dedico o artigo da semana en Faro de Vigo ao vinte aniversario da catástrofe do Prestige, ao fío da publicación do libro colectivo Chapapote coordinado e editado por Xosé Manuel Pereiro:

O 13 de novembro ás 15:15 horas fanse vinte anos desde que o Prestige, cando estaba situado a 28 millas (uns 52 quilómetros) de Fisterra, emitiu o seu mayday, a alerta mariña diante dun perigo de naufraxio inminente. O capitán, o grego Apostolos Mangouras, anunciaba así a existencia dunha greta no tanque 3 de estribor no casco do seu buque cargado con 77.033 toneladas de fueloil Mazut M100, en realidade residuos de refinaría de baixa calidade (popularmente chamados como chapapote, piche ou galipote). Unha vella embarcación monocasco abandeirada en Bahamas, procedente de San Petersburgo e con destino a Xibraltar, que dende entón e durante case seis días seguiría un rumbo suicida diante da costa galega, até partirse en dous e fundirse ás 08:00 horas do martes 19 de novembro nunha fosa entre 3500 e 4000 metros de profundidade, provocando un vertido tóxico de 22.000 toneladas que afectou a tres mil quilómetros de costa, inundando as rías galegas e impregnando ás de Asturias, Cantabria, País Vasco e mesmo Francia, unha das maiores catástrofes en contaminación marítima do planeta. Unha marea negra que xa na mañá do sábado 16 emporcara toda a praza de Muxía e salpicara algunha vivendas, fenómeno ao que o entón responsable de Pesca do Goberno de Fraga quitáralle ferro declarando que «non é unha marea negra, son manchas soltas».

Sería o comportamento errático das autoridades sobre o que facer co barco e sobre a escasa e a todas luces enganosa información que proporcionaban sobre o inicio do vertido, durante o tempo que pasou entre o SOS e o afundimento do Prestige, o que provocou a mobilización da cidadanía galega o 1 de decembro de 2002 en Compostela, na que se reuniron en man común até 200.000 persoas con cadanseus paraugas, unha resposta de emerxencia que se convertería en xornada histórica na que de feito naceu Nunca Máis, o seu lema, a súa bandeira (presente en milleiros de fiestras e escaparates) e o seu movemento civil como expresión de dignidade colectiva. Unha mobilización de corazóns petroleados, definición certeira do escritor Manuel Rivas, un dos catro fundadores de Greenpeace España (1984), á que seguirían outras moitas, sempre concibidas con espírito cívico, irónico e inconformista: A Marea Gaiteira do 6 de decembro en Compostela, a Procesión das cruces do día dos santos inocentes na Coruña, a resposta das afeccións no derbi do 4 de xaneiro de 2003 en Riazor, a marcha festiva de Burla Negra que percorreu as rúas Vigo no serán do Día de Reis, a cadea humana de 55.000 estudantes e 3.000 profesores e profesoras nos areais e cantís da Costa da Morte o 22 de xaneiro, os concertos expansivos comezados coa lectura do «Manifesto contra o silencio» en 150 cidades mundo adiante do 1 de febreiro, a Marcha das Maletas da Coruña do 9 de febreiro, a manifestación en Madrid do 23 de febreiro, até a manifestación en Bruxelas o 14 de xuño de 2003, entre outras.

Unha resposta ao chapapote encabezada polos mariñeiros das rías galegas, os primeiros en frear a marea negra coas súas propias mans. Como foi decisiva tamén a achega xenerosa da marea de voluntariado, miles de persoas chegadas de toda a península, que durante varios meses limparon as peores costras contaminantes que penetraron en praias e cantís. Unha resposta da sociedade civil que reclamaba seguridade marítima e medioambiental para que non se repetise nunca máis outra catástrofe como as que periodicamente estragaron a costa galega, marcando a cada xeración, dende o Polycommander (1970) na ría de Vigo, o Urquiola (1976) na baía coruñesa, o Casón (1987) na Costa da Morte ou o Mar Exeo (1992) diante da Torre de Hércules. Unha cidadanía que reclamaba información veraz dos medios públicos, RTVE e CRTVG, controlados ferreamente polos gobernos de Fraga e Aznar e capaces de retorcer a realidade até transformala a conveniencia dos seus responsables.

Vinte anos despois da catástrofe e tras unha década da lectura da primeira sentenza que axuíza os feitos, enredo xudicial que permanece aberto, publícase Chapapote (Libros del K.O., 2022), libro coordinado e editado por Xosé Manuel Pereiro, codirector da revista Luzes, un dos xornalistas que mellor coñece a catástrofe. Un libro no que o fío do relato dos acontecementos, ofrecido por Pereiro de forma moi precisa e detallada, dialoga cos textos doutros xornalistas que o amplían ou interpretan, dende o editorial de Manuel Rivas, pasando polas infografías e datos de Artur Galocha e Lara Graña, até as reportaxes de Arturo Lezcano, Lucía Taboada, Natalia Junquera, Marta Veiga, Xosé Hermida, Gonzo, Brais Cedeira e Silvia R. Pontevedra. Un relato colectivo que aclara o que e por qué pasou todo aquilo e como a catástrofe inflúe no presente e no futuro. Un libro oportunísimo que reivindica o valor do relato do Xornalismo, que recomendamos vivamente.

Onte 837: Tributan fóra

/en , , , /por

Esta información de Lara Graña en Faro de Vigo amosa que a maioría dos millonarios galegos tributan fóra de Galicia. A razón é que as súas sicav (sociedades de investimento de capital variable) polas que tributan só o 1%, mentres non retiran o capital, están radicadas fóra de Galicia. O seu é un comportamento insolidario cos seus concidadáns e co país onde xeraron parte das súas plusvalías. É moi significativo e oportuno que esta información se publique cando o Consello Constitucional de Francia aproba o imposto do 75 % para os moi ricos (dos que en Galicia contamos cuns cantos). Parabéns ben merecidos á xornalista e ao medio pola súa afouteza en non agochalo.